Historia

Koluszki po II Wojnie Światowej

Wyzwolenie Koluszek spod okupacji hitlerowskiej nastąpiło 18 stycznia 1945 roku. Już 4 godziny po wyzwoleniu z inicjatywy Włodzimierza Mikołajewskiego zwołano zebranie mieszkańców Koluszek. Utworzono na nim Komitet Obywatelski. Inicjator zebrania wybrany został tymczasowym burmistrzem. Powołano również polskich sołtysów dla wsi wchodzących w skład Koluszek oraz milicję obywatelską. Sekcja Oświatowa przystąpiła do uruchomienia szkolnictwa. Komitet Obywatelski zaczął funkcjonować jako Rada Narodowa Miasta. Mimo, że Koluszki nadal nie uznane były jako miasto, interpretowano ten stan jako tymczasową Radę Miejską. Uruchomiono agendy miejskie i aparat gospodarczy. 23 stycznia 1945 roku zaczyna swą działalność również Spółdzielnia „Społem”. 29 stycznia rozpoczęto naukę w Gimnazjum, które uznano za Gimnazjum Miejskie. Od 1 lutego wznowiły pracę szkoły podstawowe. Pod Zarząd Miasta przejęto mleczarnię, poniemieckie kino, cegielnię, 2 tartaki i młyn. Powołano do życia także tymczasowy Zarząd Banku Ludowego, który przystąpił do wymiany pieniędzy niemieckich na polskie. 14 marca 1945 roku przeprowadzono wybory władz. Wybrano Radę Miejską, ławników i burmistrza. Został nim Antoni Stępniewski.

Koluszki szybko zaludniały się i stawały miastem z prawdziwego zdarzenia, pomimo, że nadal praw miejskich nie posiadały. Według wstępnego spisu ludności wynikało, że na dzień 4 kwietnia 1945 roku zamieszkiwało na terenie osady 6874 osoby. Wraz z osobami niezameldowanymi ogólną liczbę ludności zamieszkującą w Koluszkach oszacowano na ponad 7 tysięcy osób. Statystyka narodowościowa wykazywała, że zamieszkiwało tu 6701 Polaków, 157 Niemców, 6 Żydów i 24 prawosławnych innych narodowości.

18 czerwca 1945 roku uzyskano uchwałę Powiatowej Rady Narodowej w Brzezinach popierającą roszczenia Koluszek do praw miejskich. 18 stycznia 1947 roku Regionalny Urząd Planowania Przestrzennego w Łodzi zaprojektował granice przyszłego miasta, a 1 kwietnia 1949 roku ukazuje się Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej o prawach miejskich dla Koluszek. Zmiany, które nastąpiły w wyniku decyzji najwyższych władz administracji państwowej miały dla Koluszek bardzo duże znaczenie.

Według danych statystycznych nie najgorsza była sytuacja ekonomiczna nowo utworzonego miasta. W Koluszkach było już wtedy 5 średnich przedsiębiorstw przemysłowych, 65 sklepów i sklepików, zawód urzędnika wykonywało 489 osób, robotników dojeżdżających do pracy było 195 osób, robotników przemysłowych 205. Do miejscowych szkół uczęszczało 1402 uczniów. Na terenie Koluszek było 620 domów mieszkalnych w tym 32 dwukondygnacyjne i 12 o trzech kondygnacjach. Ale w dążeniach do dalszego rozwoju Koluszki napotykały także na trudności. Nie wynikały one bynajmniej ze sfery ekonomicznej, ale ze sporów, które toczyły się między Koluszkami, Brzezinami i sąsiednimi Gminami, kierującymi się własnymi interesami. Pomimo, że Koluszki wyszły z II wojny światowej obronną ręką, to jednak miały wiele do zrobienia w najbliższej przyszłości. Ogromne straty zanotowano w komunikacji, oświacie i kulturze.

Działania wojenne sprawiły, że na terenie Koluszek w okresie wojny nie budowano domów mieszkalnych, a te które istniały nie były remontowane. Na skutek tych zaniedbań 45% budynków mieszkalnych wymagało kapitalnego remontu. Największą bolączką w powojennym mieście był brak mieszkań. Aby rozwiązać ten problem w 1964 roku powstał pomysł organizacji Spółdzielni Mieszkaniowej. Zarejestrowano wtedy w Sadzie Rejonowym powstanie Koluszkowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Członkami założycielami były 34 osoby. Pierwsze budynki spółdzielcze powstały przy ulicy Tragutta a następne przy ul. Głowackiego. Spółdzielnia rozwijała się bardzo szybko, ciągle wzrastała liczba jej członków. Z czasem budowa dalszych budynków została zahamowana ze względu na brak wodociągów i kanalizacji. Należało przystąpić do budowy infrastruktury miejskiej łącznie z opracowaniem dokumentacji. W latach 70-tych powstały również 4 osiedla domków jednorodzinnych dla ponad 2000 osób. Wymienić należy również zakłady pracy, które budowały bloki dla swych pracowników. Zakładami takimi były: Odlewnia Żeliwa, CPN i PKP. Pod koniec lat 70-tych powstała druga Spółdzielnia Mieszkaniowa „Odlewnik”. Liczba mieszkańców objętych budownictwem spółdzielczym w latach 90-tych przekroczyła 5 tysięcy.

Zakłady pracy, które powstały w okresie powojennym w różnych okresach czasu dały zatrudnienie dla kilku tysięcy osób. W okresie powojennym wybudowano 4 duże budynki szkolne, uruchomiono także Szkołę Specjalną z internatem dla dzieci specjalnej troski i 3 przedszkola. Ponadto dla potrzeb ludności oddano do użytku 2miejskie przychodnie zdrowia i 3 przychodnie zakładowe. W okresie powojennym wybudowano też Kolejowy Dom Kultury z salą widowiskową i sceną. W roku 1989 Koluszki miały 96 ulic z pełnym oświetleniem a sieć wodociągowa przekraczała 30 kilometrów.

Wielkość i rozmiar tych inwestycji była ogromna. Była to zasługa dawnego pokolenia, które z wielkim poświęceniem zaangażowaniem brało udział w rozbudowie miasta. Wielkim sukcesem było nadanie Koluszkom w 1975 roku w skali krajowej nagrody ” Mistrza Gospodarności”. Realizując wiele ambitnych zadań, ówczesne władze poświęcały dużo czasu i wysiłku sprawom związanym z upiększeniem miasta i utrzymaniem go w czystości i dbałości o tereny zielone. Dbałość o te tereny to przede wszystkim powstanie parku miejskiego po wschodniej stronie miasta oraz zainstalowanie w nim lamp oświetleniowych. Oprócz posadzenia ciekawych drzew, w parku powstało wiele klombów kwiatowych. A zakupione z funduszów miejskich ławki upiększały główne aleje parkowe.

Ważnym przedsięwzięciem dla miasta było wybudowanie w 1975 roku wiaduktu nad torami kolejowymi, który znacznie ułatwiał przejazd i przejście dla wzmożonego ruchu kołowego i pieszego. Przy Zakładzie Odlewniczym wybudowano ciepłownię, dzięki której ponad 50 budynków mieszkalnych otrzymało z niej ogrzewanie i ciepłą wodę. Następnym ważnym przedsięwzięciem inwestycyjnym dla miasta było wybudowanie w latach 80-tych Stacji Uzdatniania Wody oraz doprowadzenie gazu ziemnego do budynków mieszkalnych i wielu zakładów pracy.

W czasach obecnych nie zdajemy sobie nawet z tego sprawy, że bez tych inwestycji nie moglibyśmy żyć normalnie, a miasto nasze niewiele różniłoby się od niektórych przeciętnych osiedli wiejskich.

Historia naszego miasta jest bardzo ciekawa. Na wiele wydarzeń i zachodzących zmian patrzymy dziś nieco inaczej. Pamiętajmy jednak, by tych osiągnięć nie zmarnować, ale pozostawić je jako chlubę do naśladowania dla następnych pokoleń.

Tadeusz Biernacki

Więcej informacji o historii Koluszek na www.historiakoluszek.pl

image_pdfimage_print